cukrzyca typu 2 (diabetes mellitus typi 2)

Przyczyna, występowanie
Cukrzyca typu 2 jest uznawana za chorobę cywilizacyjną, ze względu na bardzo dużą liczbę chorych Cierpi na nią 180 milionów ludzi na świecie, szacuje się zaś, że wartość ta może ulec podwojeniu do 2030 roku[1]. Istotą choroby jest podwyższony poziom cukru w organizmie, powstały w wyniku oporności komórek na insulinę – hormon produkowany przez trzustkę. U zdrowych osób insulina obniża poziom glukozy we krwi, w wypadku insulinooporności mechanizm ten nie działa prawidłowo. Główną przyczyną tych zaburzeń jest otyłość.
Objawy
U wielu chorych przez długi okres czasu choroba przebiega podstępnie, gdyż nie daje żadnych objawów. Czujność powinny wzbudzić natomiast takie symptomy jak: zmniejszenie masy ciała przy często zwiększonym apetycie, ogólne osłabienie, wzmożona częstość oddawanie moczu (co nazywane jest poliurią) i wtórnie do niej pojawia się wzmożone pragnienie (polidypsja).
Badania, rozpoznanie
Z powodu często skrytego przebiegu choroby należy wykonywać nawet przy braku objawów badania przesiewowe – według zaleceń – u osób spoza grupy ryzyka wystąpienia cukrzycy – po 45 roku życia raz na 3 lata konieczne jest oznaczenie wartości glukozy na czczo.2 Natomiast u osób z podwyższonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy (m.in. osoby z nadwagą/otyłością, nadciśnieniem tętniczym, dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy, zaburzeniami lipidowymi, chorobami serca i naczyń) badanie te wykonujemy raz w roku, niezależnie od wieku.
Badania laboratoryjne upoważniające do postawienia diagnozy cukrzycy to: poziom glukozy na czczo powyżej 125 mg/dl (7,0mmol/l) stwierdzony dwukrotnie oraz poziom glukozy we krwi, niezależnie od pory dnia i posiłku większy niż 200 mg/dl (11,1 mmol/l) jeśli towarzyszą mu objawy cukrzycy. Ponadto rozpoznanie cukrzycy umożliwia poziom glukozy po 2 godzinach od tzw. próby obciążenia glukozą (OGTT) powyżej 200 mg/dl (11,1 mmol/l)1,2

Leczenie
W leczeniu cukrzycy konieczne jest zwrócenie uwagi na zmianę czynników zależnych od chorego tzn. redukcję masy ciała, odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, rzucenie palenia tytoniu. Leczenie farmakologiczne obejmuje początkowo różne grupy leków doustnych – o różnorakim mechanizmie działania – od zwiększających wrażliwość organizmu na insulinę i zwiększających jej uwalnianie po hamujące produkcję i wchłanianie glukozy. Często w miarę postępu choroby konieczne staje się zastosowanie wstrzyknięć insuliny.
Powikłania
Cukrzyca jest chorobą, która powoduje groźne następstwa: jest bardzo silnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego – u chorych wzrasta więc znacznie prawdopodobieństwo choroby wieńcowej, w tym zawału serca oraz udaru mózgu. Poprzez destrukcyjny wpływ na naczynia krwionośne prowadzi do tzw. „zespołu stopy cukrzycowej”, który może spowodować konieczność amputacji. Działa uszkadzająco na nerki powodując ich niewydolność. Jest przyczyną uszkodzenia siatkówki – tzw. retinopatii cukrzycowej. Ponadto powoduje poważne zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego – neuropatie cukrzycowe – najczęściej tzw. polineuropatię obwodową charakteryzującą się zaburzeniami czucia i nieprzyjemnymi doznaniami opisywanymi przez pacjentów na ogół jako pieczenie w obrębie stóp i dłoni.

Przypisy:
1. WHO Fact sheet N°312
2. Zasady postępowania w cukrzycy – wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2009
Bibliografia:
1. „Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009” Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia Doświadczalna i Kliniczna rok 2009, tom 9, suplement A. A. Czech, K. Cypryk, L. Czupryniak, W. Grzeszczak, J. Gumprecht, B. Idzior-Waluś, P. Jarosz-Chobot, W. Karnafel, A. Kokoszka, T. Koblik, J. Loba, L. Majkowska, B. Mirkiewicz-Sieradzka, J. Naskalski, A. Noczyńska, J. Sieradzki, K. Strojek, E. Wender-Ożegowska, B. Wierusz-Wysocka, H. Wysocki
2. „Wybrane zagadnienia z kardiologii, diabetologii i nadciśnienia tętniczego” pod red. W. Rużyłło, J. Sieradzkiego, W. Januszewicza, A. Januszewicza, Medycyna Praktyczna, Kraków 2007, ISBN 978-83-7430-128-2, s.271-405