choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (morbus ulcerosus duodeni)

Definicja, przyczyny powstania.
Choroba wrzodowa żołądka (i dwunastnicy) w uproszczeniu polega na powstawaniu ubytków w błonie śluzowej wyścielającej te narządy. W warunkach prawidłowych w żołądku zachodzą jednocześnie przeciwstawne procesy pozostające ze sobą w stanie równowagi – wytwarzana jest kwaśna treść umożliwiająca trawienie i jednocześnie wpływająca destrukcyjnie na żołądek, ale jednocześnie swoją rolę pełnią czynniki ochronne, jak np. śluz o specjalnych właściwościach, mające za zadanie chronić błonę śluzową przed uszkodzeniami. W momencie gdy przewagę osiągną procesy uszkadzające, lub osłabieniu ulegną czynniki ochronne, dochodzi do powstania wrzodu. Dwie częste przyczyny choroby wrzodowej to: zakażenie bakterią o nazwie Helicobacter pylori oraz przewlekłe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Objawy
Objawem najsilniej powiązanym z chorobą wrzodową jest ból brzucha. Umiejscowiony najczęściej w jego górnej części . W sposób charakterystyczny powiązany jest ze spożyciem pokarmów. W przypadku wrzodu żołądka – ból występuje w trakcie jedzenia i ustępuje gdy chory jest na czczo, w przypadku wrzodu dwunastnicy ból występuje na czczo, często budzi chorego nad ranem i czasowo ustępuje po jedzeniu.[1]
Diagnostyka
W diagnostyce najważniejszą rolę badanie endoskopowe - gastroskopia, które umożliwia
(poprzez wprowadzenie kamery przez usta i dalej gardło i przełyk do żołądka i początkowej części dwunastnicy), uwidocznienie wrzodu oraz pobranie wycinków ze zmienionych miejsc do dalszych badań. Ponadto istnieje cały panel badań mających na celu potwierdzenie zakażenia Helicobacter pylori.
Leczenie
W leczeniu konieczne jest zastosowanie diety eliminacyjnej – tj. wyłączenie z niej pokarmów zaostrzających objawy, a także unikanie innych czynników zaburzających opisany wyżej stan równowagi. Należy zaprzestać palenia tytoniu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, mimo tego, że są dostępne bez recepty jak widać nie są pozbawione działań ubocznych, zwłaszcza w postaci powodowania wrzodów – dlatego też nie należy ich nadużywać!
Przełomem w leczeniu farmakologicznym choroby wrzodowej było odkrycie powiązania między zakażeniem bakterią Helicobacter pylori a powstawaniem wrzodów. W leczeniu stosowane są schematy mające na celu likwidację tego zakażenia poprzez zastosowanie jednocześnie antybiotyków oraz leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego. Pomocniczo stosowane bywają środki mające osłaniać błonę śluzową przed niszczącym wpływem kwasu solnego.
Leczenie operacyjne polegające na wycięciu części żołądka, lub przecięciu nerwów wpływających na wydzielanie kwasu żołądkowego, zarezerwowane jest dla przypadków powikłanych i/lub niereagujących na leczenie farmakologiczne.
Powikłania
Choroba wrzodowa może prowadzić do powikłań, nierzadko zagrażających życiu chorego, jak: krwawienie z wrzodu, przedziurawienie wrzodu, drążenie wrzodu i zwężenie odźwiernika [1] . Krwawienie z przewodu pokarmowego może być tak intensywne, że dojdzie do stanu zagrożenia życia z powodu masywnej utraty krwi. Przedziurawienie i drążenie wrzodu mogą prowadzić do zapalenia otrzewnej wymagającego interwencji chirurgicznej. Zwężenie miejsca połączenia żołądka i dwunastnicy może zaś skutkować utrudnionym przechodzeniem treści pokarmowej przez ten odcinek, a skrajnie w ogóle je uniemożliwić.

Przypisy:
1. „Chirurgia” pod red. W. Noszczyk, t. 2, PZWL, Kraków 2005, ISBN 83-200-3120-6, s. 764, 768
Bibliografia:

1.„Chirurgia” pod red. W. Noszczyk, t. 2, PZWL, Kraków 2005, ISBN 83-200-3120-6, s. 763-770
2.„Medycyna wewnętrzna” G. Herold, PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2429-3, s. 469-475