choroba refluksowa przełyku (morbus refluxosus oesophagi)

Definicja, przyczyna choroby, czynniki wywołujące

Istotą choroby refleksowej przełyku jest cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku. W dużej części przypadków odbywa się to bez żadnych dolegliwości, czasami jednak pojawiają się mniej lub bardziej dokuczliwe objawy lub stan zapalny przełyku i takie właśnie sytuacje nazywamy chorobą refluksową przełyku. Najczęstszym powodem choroby jest niewłaściwe działanie mięśnia zwieracza przełyku, który na granicy przełyku z żołądkiem ma za zadanie uniemożliwienie cofania się treści pokarmowej. Czynnikami, które mogą upośledzać jego działanie jest chociażby niewłaściwa dieta – obfita w tłuszcze, alkohol, słodycze, czy kofeina.

Objawy

Najczęstszy objaw zgłaszany przez chorych to popularna zgaga – czyli uczucie pieczenia umiejscowione za mostkiem, odbijanie, uczucie przedostawania się treści pokarmowej w odwrotnym do normalnego kierunku – czyli do przełyku, a nawet zaburzenia snu. Choroba ta może powodować także objawy spoza przewodu pokarmowego: kaszel, chrypkę, zapalenie górnych dróg oddechowych.
Czasami choroba refluksowa przełyku może także powodować bóle w klatce piersiowej, podobne do bólu o pochodzeniu sercowym, wymagające więc wykluczenia występowania choroby niedokrwiennej serca jako przyczyny dolegliwości. Ważne jest zwrócenie uwagi na objawy, które wymagają szybkiej diagnostyki w celu wykluczenia zmian o charakterze nowotworowym: zmniejszenie masy ciała, ból przy przełykaniu, czy też zaburzenia połykania lub krwawienie z tego odcinka przewodu pokarmowego.

Leczenie

Decyzję o włączeniu leczenia podejmuje się na podstawie obecności powyższych, charakterystycznych objawów. Najczęściej stosuje się leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego tzw. inhibitory pompy protonowej. Ponadto chorzy powinni unikać potraw nasilających objawy, jak wspomniane tłuste dania, słodycze, alkohol. Wskazane jest także zaprzestanie palenia tytoniu. By uniknąć dokuczliwych nocnych objawów można spróbować unosić górną część łóżka do góry. W przypadku wyczerpania innych metod leczenia wykonuje się zabieg operacyjny, który ma na celu utrudnienie cofania się pokarmu z żołądka do przełyku poprzez utworzenie uszczelniającego mankietu z części żołądka wokół dolnej części przełyku.

Badania

Dogłębniejsze badania wykonuje się na ogół dopiero w przypadku braku skuteczności leczenia farmakologicznego, są to: endoskopia z pobraniem wycinków z przełyku, monitorowanie wartości pH w przełyku, które przy zarzucaniu kwaśnej treści żołądkowej do przełyku ulegnie obniżeniu czy badanie napięcia zwieracza przełyku za pomocą metody nazywanej manometrią.

Powikłania

Choroba refluksowa przełyku może prowadzić do powikłań, od zapalenia poprzez zwężenie, skrócenie przełyku, krwawienia, aż po rozwój stanów przedrakowych, a nawet gruczolakoraka przełyku.


Bibliografia:

1. „Postępowanie w chorobie refluksowej przełyku” Stanowisko American Gastroenterological Association, Medycyna Praktyczna 3/2009
2. „Chirurgia” pod red. W. Noszczyk, t.2, PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3120-6, s. 735-739